<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X54n0880"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 880 物不迁论辩解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 880 物不迁论辩解</title> <author>明 真界解</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">54</idno>.<idno type="no">880</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">物不迁论辩解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-04-22T08:08:11"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0926b" n="0926b"/> <lb ed="X" n="0926b01"/> <lb ed="X" n="0926b02"/> <lb ed="X" n="0926b03"/> <lb ed="X" n="0926b04"/> <lb ed="X" n="0926b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 880-A 物不迁论辩解题辞</cb:mulu><head>No. 880-A <lb ed="X" n="0926b06"/><lb ed="R097" n="0757a01"/> 物不迁论辩解题辞</head> <lb ed="X" n="0926b07"/> <lb ed="X" n="0926b08"/><lb ed="R097" n="0757a02"/><p xml:id="pX54p0926b0801">常人即不迁见流动。智者即流动见不迁。故曰人之 <lb ed="X" n="0926b09"/><lb ed="R097" n="0757a03"/>所谓动者以昔物不至今。吾之所谓静者亦以昔物 <lb ed="X" n="0926b10"/><lb ed="R097" n="0757a04"/>不至今。而或者驳之。谓肇公立昔有今无。为断常迁 <lb ed="X" n="0926b11"/><lb ed="R097" n="0757a05"/>灭之法。是大不然。尝为之颂曰。昔自在昔。昔非来今。 <lb ed="X" n="0926b12"/><lb ed="R097" n="0757a06"/>自在今。今不往昔。今非往亦非来。以是知法相常住。 <lb ed="X" n="0926b13"/><lb ed="R097" n="0757a07"/>或者执药成病。刻舟求剑。不慧甚矣。幻居界公物不 <lb ed="X" n="0926b14"/><lb ed="R097" n="0757a08"/>迁解之所由出也。日照四天下本无次第。而方位湛 <lb ed="X" n="0926b15"/><lb ed="R097" n="0757a09"/>然。智者作日轨察之。愚者倒操日轨方位亦倒。界公 <lb ed="X" n="0926b16"/><lb ed="R097" n="0757a10"/>之解。其操日轨之法与。乃刻而流通之。</p> <lb ed="X" n="0926b17"/><lb ed="R097" n="0757a11"/><p xml:id="pX54p0926b1701">万历<anchor xml:id="nkr_note_add_0926b1701" n="0926b1701"/><anchor xml:id="beg0926b1701" n="0926b1701"/>己<anchor xml:id="end0926b1701"/>丑五月朢日真实居士凭梦祯题</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926b18"/> <lb ed="X" n="0926b19"/> <lb ed="X" n="0926b20"/> <lb ed="X" n="0926b21"/> <lb ed="X" n="0926b22"/> <lb ed="X" n="0926b23"/> <lb ed="X" n="0926b24"/> <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0926c" n="0926c"/> <lb ed="X" n="0926c01"/> <lb ed="X" n="0926c02"/> <lb ed="X" n="0926c03"/> <lb ed="X" n="0926c04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 880-B 物不迁论辩解序</cb:mulu><head>No. 880-B <lb ed="X" n="0926c05"/><lb ed="R097" n="0757a13"/> 物不迁论辩解序</head> <lb ed="X" n="0926c06"/> <lb ed="X" n="0926c07"/><lb ed="R097" n="0757a14"/><p xml:id="pX54p0926c0701">夫至虚无物。物非物。以皆離法性。不迁迁。非迁而俱 <lb ed="X" n="0926c08"/><lb ed="R097" n="0757a15"/>泯。盖物形无物。迁待不迁。乃心意之所通。而言说之 <lb ed="X" n="0926c09"/><lb ed="R097" n="0757a16"/>可及也。岂动静不异难言之旨乎。然所谓物不迁者。 <lb ed="X" n="0926c10"/><lb ed="R097" n="0757a17"/>非物无物也。非迁不迁也。但执藉法除。病须药治。故 <lb ed="X" n="0926c11"/><lb ed="R097" n="0757a18"/>对计常者即不迁以明迁。而因执迁者即迁以明不 <lb ed="X" n="0926c12"/><lb ed="R097" n="0757b01"/>迁。是皆导物之假名。应病之良药耳。则不迁之理岂 <lb ed="X" n="0926c13"/><lb ed="R097" n="0757b02"/>容以迁不迁而思议者欤。而或者因药致病。扪虚为 <lb ed="X" n="0926c14"/><lb ed="R097" n="0757b03"/>实。不解物各性住之言。是明真谛无性之旨。而抑之 <lb ed="X" n="0926c15"/><lb ed="R097" n="0757b04"/>驳之。是一梦也。余复从而辩之。又一梦矣。则非迁非 <lb ed="X" n="0926c16"/><lb ed="R097" n="0757b05"/>不迁之理又岂容以梦语而达之者哉。虽然。因梦而 <lb ed="X" n="0926c17"/><lb ed="R097" n="0757b06"/>觉梦。是又不可无说也。同志者决之。</p> <lb ed="X" n="0926c18"/><lb ed="R097" n="0757b07"/><p xml:id="pX54p0926c1801">万历丁酉孟秋朔日寓双径沙门真界谨序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926c19"/> <lb ed="X" n="0926c20"/> <lb ed="X" n="0926c21"/> <lb ed="X" n="0926c22"/> <lb ed="X" n="0926c23"/> <lb ed="X" n="0926c24"/> <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0927a" n="0927a"/> <lb ed="X" n="0927a01"/> <lb ed="X" n="0927a02"/> <lb ed="X" n="0927a03"/> <lb ed="X" n="0927a04"/> <lb ed="X" n="0927a05"/><cb:docNumber>No. 880</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0927a06"/><lb ed="R097" n="0758a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>物不迁论辩解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0927a07"/> <lb ed="X" n="0927a08"/><lb ed="R097" n="0758a02"/><byline cb:type="other">檇李沙门 真界 解</byline> <lb ed="X" n="0927a09"/><lb ed="R097" n="0758a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">物不迁论辩解</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927a0901">夫生死交谢。寒暑迭迁。有物流动。人之常情。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927a10"/><lb ed="R097" n="0758a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927a1001">此述常人所迷。为不迁一论之发起也。盖常人谓 <lb ed="X" n="0927a11"/><lb ed="R097" n="0758a05"/>生死去来交相迁谢。寒暑去来迭互变迁。然不知 <lb ed="X" n="0927a12"/><lb ed="R097" n="0758a06"/>诸法本来常自寂灭。本无身心生死。亦无寒暑去 <lb ed="X" n="0927a13"/><lb ed="R097" n="0758a07"/>来。是以妄见物迁而不知物不迁也。所言物不迁 <lb ed="X" n="0927a14"/><lb ed="R097" n="0758a08"/>者。事像可观称之为物。物体寂灭故号不迁。不迁 <lb ed="X" n="0927a15"/><lb ed="R097" n="0758a09"/>故则物物当处而自寂。为物故与四象更互而为 <lb ed="X" n="0927a16"/><lb ed="R097" n="0758a10"/>依。然物性无差。悟即真理。真本不变。物自湛然。常 <lb ed="X" n="0927a17"/><lb ed="R097" n="0758a11"/>情所封。于不动中妄以为动。所谓雲驶月运舟行 <lb ed="X" n="0927a18"/><lb ed="R097" n="0758a12"/>岸移。故宗镜云。若了真心不动则万法不迁。若见 <lb ed="X" n="0927a19"/><lb ed="R097" n="0758a13"/>万法迁谢皆是妄心。以一切境界唯心妄动。若離 <lb ed="X" n="0927a20"/><lb ed="R097" n="0758a14"/>心识则尙无一法常住。岂况有万法迁移。故下廣 <lb ed="X" n="0927a21"/><lb ed="R097" n="0758a15"/>引经论之言以对破也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927a22"/><lb ed="R097" n="0758a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927a2201">余则谓之不然。何者。放光云。法无去来。无动转者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927a23"/><lb ed="R097" n="0758a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927a2301">此反上以明不迁也。夫诸法之体。離去来相。无动 <lb ed="X" n="0927a24"/><lb ed="R097" n="0758a18"/>转相。何者。谓一切诸法缘会而来。来无所从。缘離 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0927b" n="0927b"/> <lb ed="X" n="0927b01"/><lb ed="R097" n="0758b01"/>而去。去无所至。是则即去来而无去来。即动转而 <lb ed="X" n="0927b02"/><lb ed="R097" n="0758b02"/>无动转。故放光云。法无去来。无动转也。虽然。而常 <lb ed="X" n="0927b03"/><lb ed="R097" n="0758b03"/>人不达缘生无性无有去来。则妄见诸法去来。故 <lb ed="X" n="0927b04"/><lb ed="R097" n="0758b04"/>于身见生死交谢。于世见寒暑迭迁。论主愍之。遂 <lb ed="X" n="0927b05"/><lb ed="R097" n="0758b05"/>本法无去来无有动转立论。以破常人有物流动 <lb ed="X" n="0927b06"/><lb ed="R097" n="0758b06"/>之见也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927b07"/><lb ed="R097" n="0758b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927b0701">寻夫不动之作。岂释动以求静。必求静于诸动。必求 <lb ed="X" n="0927b08"/><lb ed="R097" n="0758b08"/>静于诸动。故虽动而常静。不释动以求静。故虽静而 <lb ed="X" n="0927b09"/><lb ed="R097" n="0758b09"/>不離动。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927b10"/><lb ed="R097" n="0758b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927b1001">此原般若立言之意以为作论之本也。盖不动之 <lb ed="X" n="0927b11"/><lb ed="R097" n="0758b11"/>作。既非释动求静。而必求静于动。则动静不异。故 <lb ed="X" n="0927b12"/><lb ed="R097" n="0758b12"/>于下文说迁即不迁。以明迁不异不迁。说不迁即 <lb ed="X" n="0927b13"/><lb ed="R097" n="0758b13"/>迁。以明不迁不异于迁也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927b14"/><lb ed="R097" n="0758b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927b1401">然则动静未始异。而惑者不同。缘使真言滞于竞辩。 <lb ed="X" n="0927b15"/><lb ed="R097" n="0758b15"/>宗途屈于好异。所以静躁之极未易言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927b16"/><lb ed="R097" n="0758b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927b1601">呈上以明立言之难也。然动静不异。则迁与不迁 <lb ed="X" n="0927b17"/><lb ed="R097" n="0758b17"/>不相异也。以不异故迁而不迁。不可谓之迁。不迁 <lb ed="X" n="0927b18"/><lb ed="R097" n="0758b18"/>而迁。亦不可谓之不迁矣。而惑者不同。则迁与不 <lb ed="X" n="0927b19"/><lb ed="R097" n="0759a01"/>迁不相同也。以不同故。执迁者则谓之迁。执不迁 <lb ed="X" n="0927b20"/><lb ed="R097" n="0759a02"/>者又谓之不迁。致使離言之真滞于竞辩。不异之 <lb ed="X" n="0927b21"/><lb ed="R097" n="0759a03"/>宗屈于好异。所以动静不异未易言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927b22"/><lb ed="R097" n="0759a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927b2201">何者。夫谈真则逆俗。顺俗则违真。违真故迷性而莫 <lb ed="X" n="0927b23"/><lb ed="R097" n="0759a05"/>返。逆俗故言淡而无味。缘使中人未分于存亡。下士 <lb ed="X" n="0927b24"/><lb ed="R097" n="0759a06"/>拊掌而弗顾。近而不可知者。其唯物性乎。然不能自 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0927c" n="0927c"/> <lb ed="X" n="0927c01"/><lb ed="R097" n="0759a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0927c0101" n="0927c0101"/><anchor xml:id="beg0927c0101" n="0927c0101"/>已<anchor xml:id="end0927c0101"/>。聊复寄心于动静之际。岂曰必然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927c02"/><lb ed="R097" n="0759a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927c0201">征释难言所以。即结擧难知之性以起说也。何静 <lb ed="X" n="0927c03"/><lb ed="R097" n="0759a09"/>躁之极未易言耶。谈真下释也。谓谈不迁则逆于 <lb ed="X" n="0927c04"/><lb ed="R097" n="0759a10"/>迁。顺于迁则违不迁。违不迁。迷性莫返。逆于迁。言 <lb ed="X" n="0927c05"/><lb ed="R097" n="0759a11"/>淡无味。故使中人闻之如存若亡。下士闻之拊掌 <lb ed="X" n="0927c06"/><lb ed="R097" n="0759a12"/>弗顾。今欲谈不迁不逆于迁。说迁不违不迁。而使 <lb ed="X" n="0927c07"/><lb ed="R097" n="0759a13"/>中下闻之各得信解者。诚不易言。故静躁之极未 <lb ed="X" n="0927c08"/><lb ed="R097" n="0759a14"/>易言也。是以下。常人谓昔物不至今。而论主亦谓 <lb ed="X" n="0927c09"/><lb ed="R097" n="0759a15"/>昔物不至今。虽谈说不迁不離其迁。故不逆于迁。 <lb ed="X" n="0927c10"/><lb ed="R097" n="0759a16"/>以不逆迁而言不迁故。则意深而有味。故能使中 <lb ed="X" n="0927c11"/><lb ed="R097" n="0759a17"/>下闻之而各得信解也。又下云人命逝速速于川 <lb ed="X" n="0927c12"/><lb ed="R097" n="0759a18"/>流。盖对计常者以无动无灭而言迁。言虽似迁而 <lb ed="X" n="0927c13"/><lb ed="R097" n="0759b01"/>迁即不迁。故不违不迁。以不违不迁而言迁故。则 <lb ed="X" n="0927c14"/><lb ed="R097" n="0759b02"/>迷性而可返。故二乘之人闻而悟解。以成道即真 <lb ed="X" n="0927c15"/><lb ed="R097" n="0759b03"/>也。然则不异之极。非唯言之不易。抑亦知之甚难。 <lb ed="X" n="0927c16"/><lb ed="R097" n="0759b04"/>故云近而不可知者其唯物性乎。然虽难言难知 <lb ed="X" n="0927c17"/><lb ed="R097" n="0759b05"/>而不能自<anchor xml:id="nkr_note_add_0927c1701" n="0927c1701"/><anchor xml:id="beg0927c1701" n="0927c1701"/>已<anchor xml:id="end0927c1701"/>。故聊复寄心于动静之际。以明迁与 <lb ed="X" n="0927c18"/><lb ed="R097" n="0759b06"/>不迁。岂曰必然。盖以说迁乃即不迁以明迁。岂必 <lb ed="X" n="0927c19"/><lb ed="R097" n="0759b07"/>于迁。说不迁乃即迁以明不迁。岂必不迁。故云聊 <lb ed="X" n="0927c20"/><lb ed="R097" n="0759b08"/>寄动静岂曰必然也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927c21"/><lb ed="R097" n="0759b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927c2101">试论之曰。道行云。诸法本无所从来。去亦无所至。中 <lb ed="X" n="0927c22"/><lb ed="R097" n="0759b10"/>观云。观方知彼去。去者不至方。斯皆即动而求静。以 <lb ed="X" n="0927c23"/><lb ed="R097" n="0759b11"/>知物不迁明矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927c24"/><lb ed="R097" n="0759b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927c2401">此引经论之言以明不迁也。盖一切诸法来有所 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0928a" n="0928a"/> <lb ed="X" n="0928a01"/><lb ed="R097" n="0759b13"/>从。去有所至。可谓之迁。以来无所从。去无所至。法 <lb ed="X" n="0928a02"/><lb ed="R097" n="0759b14"/>不相至。故不迁也。言观方知彼去者。如人从东至 <lb ed="X" n="0928a03"/><lb ed="R097" n="0759b15"/>西。以方而观如似有去。故云观方知彼去。去不至 <lb ed="X" n="0928a04"/><lb ed="R097" n="0759b16"/>方者。谓去无所去也。故论偈云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0401" n="0928a0401"/><anchor xml:id="beg0928a0401" n="0928a0401"/>已<anchor xml:id="end0928a0401"/>去无有去。未去 <lb ed="X" n="0928a05"/><lb ed="R097" n="0759b17"/>亦无去。離<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0501" n="0928a0501"/><anchor xml:id="beg0928a0501" n="0928a0501"/>已<anchor xml:id="end0928a0501"/>去未去。去时亦无去。钞云。如人初在 <lb ed="X" n="0928a06"/><lb ed="R097" n="0759b18"/>东方卓立不动。即名未去。未去故。未去不得名为 <lb ed="X" n="0928a07"/><lb ed="R097" n="0760a01"/>去。以去法未萌故。若动一步離本立处。反望立处。 <lb ed="X" n="0928a08"/><lb ed="R097" n="0760a02"/>则名<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0801" n="0928a0801"/><anchor xml:id="beg0928a0801" n="0928a0801"/>已<anchor xml:id="end0928a0801"/>去。<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0802" n="0928a0802"/><anchor xml:id="beg0928a0802" n="0928a0802"/>已<anchor xml:id="end0928a0802"/>去故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0803" n="0928a0803"/><anchor xml:id="beg0928a0803" n="0928a0803"/>已<anchor xml:id="end0928a0803"/>去不得名为去。由去法<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0804" n="0928a0804"/><anchor xml:id="beg0928a0804" n="0928a0804"/>已<anchor xml:id="end0928a0804"/>谢 <lb ed="X" n="0928a09"/><lb ed="R097" n="0760a03"/>故。惑人便转计云。动处则有去。此中有去时。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0901" n="0928a0901"/><anchor xml:id="beg0928a0901" n="0928a0901"/>已<anchor xml:id="end0928a0901"/> <lb ed="X" n="0928a10"/><lb ed="R097" n="0760a04"/>去未去。是故去时去。龙树便以相待破云。若有<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a1001" n="0928a1001"/><anchor xml:id="beg0928a1001" n="0928a1001"/>已<anchor xml:id="end0928a1001"/> <lb ed="X" n="0928a11"/><lb ed="R097" n="0760a05"/>去未去则有去时。若无<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a1101" n="0928a1101"/><anchor xml:id="beg0928a1101" n="0928a1101"/>已<anchor xml:id="end0928a1101"/>去未去则无去时。如因 <lb ed="X" n="0928a12"/><lb ed="R097" n="0760a06"/>两边短有中间长。若无两边短。即无中间长。故偈 <lb ed="X" n="0928a13"/><lb ed="R097" n="0760a07"/>云。離<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a1301" n="0928a1301"/><anchor xml:id="beg0928a1301" n="0928a1301"/>已<anchor xml:id="end0928a1301"/>去未去。去时亦无去。是则三时无去。以明 <lb ed="X" n="0928a14"/><lb ed="R097" n="0760a08"/>去无所去。非以无去为无去。故云去者不至方也。 <lb ed="X" n="0928a15"/><lb ed="R097" n="0760a09"/>斯皆下。会经论意。宗归不迁。然此不迁之理隐奥 <lb ed="X" n="0928a16"/><lb ed="R097" n="0760a10"/>难明。今复以事显之。如人从一步而至三步。若第 <lb ed="X" n="0928a17"/><lb ed="R097" n="0760a11"/>一步去第二步来。第二步去则第三步来。是则有 <lb ed="X" n="0928a18"/><lb ed="R097" n="0760a12"/>去有来。即所谓动也。然凡有去来即属缘生。既属 <lb ed="X" n="0928a19"/><lb ed="R097" n="0760a13"/>缘生即无自性。既无自性全体即空。若是则第一 <lb ed="X" n="0928a20"/><lb ed="R097" n="0760a14"/>步去。去无所去。第二步来。来无所来。一步如是。步 <lb ed="X" n="0928a21"/><lb ed="R097" n="0760a15"/>步皆然。由是而知诸法。即去来而无去来。即动转 <lb ed="X" n="0928a22"/><lb ed="R097" n="0760a16"/>而无动转。故云即动而求静以知物不迁。即迁而 <lb ed="X" n="0928a23"/><lb ed="R097" n="0760a17"/>不迁。岂有物而可动哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928a24"/><lb ed="R097" n="0760a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0928a2401">夫人之所谓动者。以昔物不至今。故曰动而非静。我 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0928b" n="0928b"/> <lb ed="X" n="0928b01"/><lb ed="R097" n="0760b01"/>之所谓静者。亦以昔物不至今。故曰静而非动。动而 <lb ed="X" n="0928b02"/><lb ed="R097" n="0760b02"/>非静。以其不来。静而非动。以其不去。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928b03"/><lb ed="R097" n="0760b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0928b0301">此即常人之迁以明不迁也。盖常人谓昔物不至 <lb ed="X" n="0928b04"/><lb ed="R097" n="0760b04"/>今。以见昔物迁去于昔。故不至于今。故曰动而非 <lb ed="X" n="0928b05"/><lb ed="R097" n="0760b05"/>静。此则不达缘生无性。则见物迁去。所以谓之动 <lb ed="X" n="0928b06"/><lb ed="R097" n="0760b06"/>也。论主谓昔物不至今。以见昔物缘生无性。去即 <lb ed="X" n="0928b07"/><lb ed="R097" n="0760b07"/>不去。故不至于今。故曰静而非动。此则了达缘生 <lb ed="X" n="0928b08"/><lb ed="R097" n="0760b08"/>无性。则去即不去。所以谓之静也。动而非静以其 <lb ed="X" n="0928b09"/><lb ed="R097" n="0760b09"/>不来者。盖以其昔物迁去于昔。故不来也。静而非 <lb ed="X" n="0928b10"/><lb ed="R097" n="0760b10"/>动以其不去者。盖以其昔物去即不去。故不去也。 <lb ed="X" n="0928b11"/><lb ed="R097" n="0760b11"/>然则昔物既从缘空故不去不来。有何物而可动 <lb ed="X" n="0928b12"/><lb ed="R097" n="0760b12"/>哉。如是则迁流之见谢而诸法性空之理明矣。而 <lb ed="X" n="0928b13"/><lb ed="R097" n="0760b13"/>或人由不达肇公所见缘生无性之理。又错解静 <lb ed="X" n="0928b14"/><lb ed="R097" n="0760b14"/>而非动以其不去之文。遂谓肇公所言昔物不至 <lb ed="X" n="0928b15"/><lb ed="R097" n="0760b15"/>今者。如前舟载鱼。後舟载笋。前舟之鱼自住前舟。 <lb ed="X" n="0928b16"/><lb ed="R097" n="0760b16"/>不至後舟。故以昔物住昔不来而驳之。是乃或人 <lb ed="X" n="0928b17"/><lb ed="R097" n="0760b17"/>之谬解耳。岂肇公之见也哉。又静而非动以其不 <lb ed="X" n="0928b18"/><lb ed="R097" n="0760b18"/>去者。盖以其昔物缘離而去。去即不去。故云不去。 <lb ed="X" n="0928b19"/><lb ed="R097" n="0761a01"/>非谓昔物住昔而不去也。而或人由错解静而不 <lb ed="X" n="0928b20"/><lb ed="R097" n="0761a02"/>去之文。遂以昔物住昔不去而驳之。故知其文理 <lb ed="X" n="0928b21"/><lb ed="R097" n="0761a03"/>俱不通矣。且或人本不达肇公所明物不迁理。又 <lb ed="X" n="0928b22"/><lb ed="R097" n="0761a04"/>见淸凉疏抄谓肇公所言物不迁滥于小乘。遂即 <lb ed="X" n="0928b23"/><lb ed="R097" n="0761a05"/>倚傍其言而抑之驳之。此又不通疏抄之意也。盖 <lb ed="X" n="0928b24"/><lb ed="R097" n="0761a06"/>疏抄谓肇公所言物不迁滥于小乘者。以小乘论 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0928c" n="0928c"/> <lb ed="X" n="0928c01"/><lb ed="R097" n="0761a07"/>云。有为之法若此处生即此处灭。无容从此转至 <lb ed="X" n="0928c02"/><lb ed="R097" n="0761a08"/>馀方。钞释曰。此生此灭不至馀方。同不迁義。而有 <lb ed="X" n="0928c03"/><lb ed="R097" n="0761a09"/>法体是生是灭。故非大乘。大乘之法缘生无性。生 <lb ed="X" n="0928c04"/><lb ed="R097" n="0761a10"/>即不生。灭即不灭。故迁即不迁则其理悬隔。然肇 <lb ed="X" n="0928c05"/><lb ed="R097" n="0761a11"/>公论则含二意。显文所明多同前義。盖由肇公意 <lb ed="X" n="0928c06"/><lb ed="R097" n="0761a12"/>以物各性住为不迁。则滥小乘无容从此转至馀 <lb ed="X" n="0928c07"/><lb ed="R097" n="0761a13"/>方故。然下论云。谈真有不迁之称。导俗有流动之 <lb ed="X" n="0928c08"/><lb ed="R097" n="0761a14"/>说。此则以真谛为不迁。而不显真谛之相。若但用 <lb ed="X" n="0928c09"/><lb ed="R097" n="0761a15"/>于物各性住为真谛相。寧非性空无可迁也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0928c0901" n="0928c0901"/><anchor xml:id="beg0928c0901" n="0928c0901"/>已<anchor xml:id="end0928c0901"/>上 <lb ed="X" n="0928c10"/><lb ed="R097" n="0761a16"/>皆疏抄文。然疏抄既云含有二意。则不独小乘矣。 <lb ed="X" n="0928c11"/><lb ed="R097" n="0761a17"/>又云。显文所明多同前義者。盖以物各性住。与小 <lb ed="X" n="0928c12"/><lb ed="R097" n="0761a18"/>乘无容从此转至馀方文義多同。理实悬隔也。又 <lb ed="X" n="0928c13"/><lb ed="R097" n="0761b01"/>云。若但用于物各性住为真谛相。寧非性空无可 <lb ed="X" n="0928c14"/><lb ed="R097" n="0761b02"/>迁者。盖真谛则泯一切法也。既以物各性住为真 <lb ed="X" n="0928c15"/><lb ed="R097" n="0761b03"/>谛相。岂非是以无物无住而为真谛不迁者哉。故 <lb ed="X" n="0928c16"/><lb ed="R097" n="0761b04"/>永明亦谓。肇公所言性住。是以无性为性也。既以 <lb ed="X" n="0928c17"/><lb ed="R097" n="0761b05"/>性空真谛为不迁。岂得滥同小乘生灭之理乎。纵 <lb ed="X" n="0928c18"/><lb ed="R097" n="0761b06"/>淸凉谓滥于小乘。不云同于凡夫。而或人既以昔 <lb ed="X" n="0928c19"/><lb ed="R097" n="0761b07"/>物住昔不来而驳之。则抑同常见凡夫矣。若是则 <lb ed="X" n="0928c20"/><lb ed="R097" n="0761b08"/>尙不能同于小乘。又岂能安住大乘而滥于小乘 <lb ed="X" n="0928c21"/><lb ed="R097" n="0761b09"/>耶。是则非唯于疏抄文義不通。亦乃与倚傍言意 <lb ed="X" n="0928c22"/><lb ed="R097" n="0761b10"/>相悖。良可歎也。又或人亦由不达肇公所明缘生 <lb ed="X" n="0928c23"/><lb ed="R097" n="0761b11"/>无性无有去来之静。妄谓肇公以昔物住昔不去 <lb ed="X" n="0928c24"/><lb ed="R097" n="0761b12"/>谓之静者。盖有物有住即有为。有为即生灭。安得 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0929a" n="0929a"/> <lb ed="X" n="0929a01"/><lb ed="R097" n="0761b13"/>谓之静乎。斯亦或人之谬解耳。又岂肇公之见也 <lb ed="X" n="0929a02"/><lb ed="R097" n="0761b14"/>哉。此正所谓于无过中求其有过。不特谤法亦且 <lb ed="X" n="0929a03"/><lb ed="R097" n="0761b15"/>欺人。又谓非驳肇公。将以驳天下之所是。则又不 <lb ed="X" n="0929a04"/><lb ed="R097" n="0761b16"/>特只欺肇公。又乃轻欺天下之人矣。窃思或人之 <lb ed="X" n="0929a05"/><lb ed="R097" n="0761b17"/>所以招谤法欺人之罪者。非有他心。但以其不识 <lb ed="X" n="0929a06"/><lb ed="R097" n="0761b18"/>文理而致然也。可不审哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929a07"/><lb ed="R097" n="0762a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929a0701">然则所造未尝异。所见未尝同。逆之所谓塞。顺之所 <lb ed="X" n="0929a08"/><lb ed="R097" n="0762a02"/>谓通。苟得其道。复何滞哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929a09"/><lb ed="R097" n="0762a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929a0901">明上造虽同而见不同也。盖昔物不至今。一耳。然 <lb ed="X" n="0929a10"/><lb ed="R097" n="0762a04"/>其所见诚迷悟不同。故云所造未尝异。所见未尝 <lb ed="X" n="0929a11"/><lb ed="R097" n="0762a05"/>同。以见物迁去则逆乎无生常。以是塞故云逆之 <lb ed="X" n="0929a12"/><lb ed="R097" n="0762a06"/>所谓塞。见物不去则顺乎无生真。以之通故云顺 <lb ed="X" n="0929a13"/><lb ed="R097" n="0762a07"/>之所谓通。苟悟物物缘生无性而无生。则不为去 <lb ed="X" n="0929a14"/><lb ed="R097" n="0762a08"/>来动转之所留滞矣。故云苟得其道复何滞哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929a15"/><lb ed="R097" n="0762a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929a1501">伤夫。人情之惑久矣。目对真而莫觉。既知往物而不 <lb ed="X" n="0929a16"/><lb ed="R097" n="0762a10"/>来。而谓今物而可往。往物既不来。今物何所往。何则。 <lb ed="X" n="0929a17"/><lb ed="R097" n="0762a11"/>求向物于向。于向未尝无。责向物于今。于今未尝有。 <lb ed="X" n="0929a18"/><lb ed="R097" n="0762a12"/>于今未尝有。以明物不来。于向未尝无。故知物不去。 <lb ed="X" n="0929a19"/><lb ed="R097" n="0762a13"/>覆而求今。今亦不往。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929a20"/><lb ed="R097" n="0762a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929a2001">歎常人所迷。委辩法无去来。以明物不迁也。目对 <lb ed="X" n="0929a21"/><lb ed="R097" n="0762a15"/>真而莫觉者。谓万法本如。不动不变。不離当处常 <lb ed="X" n="0929a22"/><lb ed="R097" n="0762a16"/>自湛然。而常人日用不觉。所以圣人伤歎之也。既 <lb ed="X" n="0929a23"/><lb ed="R097" n="0762a17"/>知下。牒上。以明今昔之物各不相到。谓既知往物 <lb ed="X" n="0929a24"/><lb ed="R097" n="0762a18"/>而不来今。则今物又岂往于昔乎。往物下。牒定不 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0929b" n="0929b"/> <lb ed="X" n="0929b01"/><lb ed="R097" n="0762b01"/>相到義。何则下。征辩物不相到立不迁義。以破有 <lb ed="X" n="0929b02"/><lb ed="R097" n="0762b02"/>物流动之见。言求向物于向于向未尝无者。谓向 <lb ed="X" n="0929b03"/><lb ed="R097" n="0762b03"/>物缘生无性。去即不去。无即不无。故云于向未尝 <lb ed="X" n="0929b04"/><lb ed="R097" n="0762b04"/>无。非谓向物住向而不无也。又因常人见向物迁 <lb ed="X" n="0929b05"/><lb ed="R097" n="0762b05"/>去执以为无。故此明去即不去。无即不无。是乃即 <lb ed="X" n="0929b06"/><lb ed="R097" n="0762b06"/>常人之迁以明不迁也。责向物于今于今未尝有 <lb ed="X" n="0929b07"/><lb ed="R097" n="0762b07"/>者。谓向物既缘生无性则不至于今。故今不有向 <lb ed="X" n="0929b08"/><lb ed="R097" n="0762b08"/>也。于今下。牒明向物不来。于向下。牒明向物不去。 <lb ed="X" n="0929b09"/><lb ed="R097" n="0762b09"/>然则向物之所以不去者。盖向物以缘離而去。去 <lb ed="X" n="0929b10"/><lb ed="R097" n="0762b10"/>即不去。故云不去。非谓向物住向而不去也。而或 <lb ed="X" n="0929b11"/><lb ed="R097" n="0762b11"/>人自不解说者之意。反以向有堕常今无堕断而 <lb ed="X" n="0929b12"/><lb ed="R097" n="0762b12"/>驳之。岂异跛驴不能疾步。而反责骏马之奔逸者 <lb ed="X" n="0929b13"/><lb ed="R097" n="0762b13"/>也。覆而求今今亦不往者。谓向物既从缘无性而 <lb ed="X" n="0929b14"/><lb ed="R097" n="0762b14"/>不来。则今物亦从缘无性而不往。盖今物不往。亦 <lb ed="X" n="0929b15"/><lb ed="R097" n="0762b15"/>往即不往也。故花严云。譬如河中水。湍流竞奔逝。 <lb ed="X" n="0929b16"/><lb ed="R097" n="0762b16"/>各各不相知。诸法亦如是。斯乃即湍流奔逝不妨 <lb ed="X" n="0929b17"/><lb ed="R097" n="0762b17"/>波波从缘无体而不相周到。故各不相知。如即今 <lb ed="X" n="0929b18"/><lb ed="R097" n="0762b18"/>昔竞往不妨物物缘生无性而不相往来。故各不 <lb ed="X" n="0929b19"/><lb ed="R097" n="0763a01"/>相至。故花严云。诸法无体性。亦无有作用。是故彼 <lb ed="X" n="0929b20"/><lb ed="R097" n="0763a02"/>一切。各各不相知也。然此既以物物从缘无性不 <lb ed="X" n="0929b21"/><lb ed="R097" n="0763a03"/>相往来而明不迁。是乃即迁以明不迁矣。又安容 <lb ed="X" n="0929b22"/><lb ed="R097" n="0763a04"/>以向有今无断常迁灭之妄议而参于其间哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929b23"/><lb ed="R097" n="0763a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929b2301">是谓昔物自在昔。不从今以至昔。今物自在今。不从 <lb ed="X" n="0929b24"/><lb ed="R097" n="0763a06"/>昔以至今。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0929c" n="0929c"/> <lb ed="X" n="0929c01"/><lb ed="R097" n="0763a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929c0101">此呈上今昔之物各不相至也。上二句呈今不至 <lb ed="X" n="0929c02"/><lb ed="R097" n="0763a08"/>昔。下二句呈昔不至今。所言昔物在昔等者。谓昔 <lb ed="X" n="0929c03"/><lb ed="R097" n="0763a09"/>物不来如似在昔。故云昔物自在昔。非迁今以至 <lb ed="X" n="0929c04"/><lb ed="R097" n="0763a10"/>昔。故不从今至昔。今物不往如似在今。故云今物 <lb ed="X" n="0929c05"/><lb ed="R097" n="0763a11"/>自在今。非迁昔以至今。故不从昔至今。是则今昔 <lb ed="X" n="0929c06"/><lb ed="R097" n="0763a12"/>不相至。法法不相到。有何物而可迁乎。然则所谓 <lb ed="X" n="0929c07"/><lb ed="R097" n="0763a13"/>昔物在昔。今物在今者。良以今昔之物从缘无性。 <lb ed="X" n="0929c08"/><lb ed="R097" n="0763a14"/>不相往来。假名曰在。实无所在也。盖在犹去来。既 <lb ed="X" n="0929c09"/><lb ed="R097" n="0763a15"/>无去来。安得有在。故淸凉以物各性住为真谛相。 <lb ed="X" n="0929c10"/><lb ed="R097" n="0763a16"/>则知物物无物。在亦无在矣。是则无去无来亦无 <lb ed="X" n="0929c11"/><lb ed="R097" n="0763a17"/>所住。故名为之不迁也。而或人固守其文。不会其 <lb ed="X" n="0929c12"/><lb ed="R097" n="0763a18"/>意。遂以有物有在而驳。之得不自招谬斥之过欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929c13"/><lb ed="R097" n="0763b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929c1301">故仲尼曰。回也见新。交臂非故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929c14"/><lb ed="R097" n="0763b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929c1401">引证今昔之物各不相至也。言见新非故者。谓新 <lb ed="X" n="0929c15"/><lb ed="R097" n="0763b03"/>故从缘无性而不相至。则新不至故。故不至新。故 <lb ed="X" n="0929c16"/><lb ed="R097" n="0763b04"/>见新非故也。然此引新故从缘无性而不相至。以 <lb ed="X" n="0929c17"/><lb ed="R097" n="0763b05"/>证今昔之物各不相至者。正显万法从缘而无自 <lb ed="X" n="0929c18"/><lb ed="R097" n="0763b06"/>体。故各不相知相到也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929c19"/><lb ed="R097" n="0763b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929c1901">如此。则物不相往来明矣。既无往返之微眹。有何物 <lb ed="X" n="0929c20"/><lb ed="R097" n="0763b08"/>而可动乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929c21"/><lb ed="R097" n="0763b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929c2101">结上往物不来今物不往也。言无住返之微眹者。 <lb ed="X" n="0929c22"/><lb ed="R097" n="0763b10"/>谓今物从缘无性不去于昔。故不往。往物亦从缘 <lb ed="X" n="0929c23"/><lb ed="R097" n="0763b11"/>无性不来于今。故不返。既无往返之微迹。有何物 <lb ed="X" n="0929c24"/><lb ed="R097" n="0763b12"/>而可动哉。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0930a" n="0930a"/> <lb ed="X" n="0930a01"/><lb ed="R097" n="0763b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930a0101">然则旋岚偃嶽而常静。江河竞注而不流。野马飘鼓 <lb ed="X" n="0930a02"/><lb ed="R097" n="0763b14"/>而不动。日月历天而不周。复何怪哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930a03"/><lb ed="R097" n="0763b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930a0301">此引动而不动之事以成上迁而不迁之理也。若 <lb ed="X" n="0930a04"/><lb ed="R097" n="0763b16"/>约比量而言。量云。诸法是有法。迁而不迁是宗法。 <lb ed="X" n="0930a05"/><lb ed="R097" n="0763b17"/>因云。物物缘生无性而不相至故。同喩云。前波非 <lb ed="X" n="0930a06"/><lb ed="R097" n="0763b18"/>後波等。所谓物物缘生无性而不相至等者。盖以 <lb ed="X" n="0930a07"/><lb ed="R097" n="0764a01"/>物物从缘空故不相往来。如波波从缘无体而不 <lb ed="X" n="0930a08"/><lb ed="R097" n="0764a02"/>相至。是故诸法迁而不迁也。故宗镜释云。前风非 <lb ed="X" n="0930a09"/><lb ed="R097" n="0764a03"/>後风。故偃嶽而常静。前波非後波。故竞注而不流。 <lb ed="X" n="0930a10"/><lb ed="R097" n="0764a04"/>前气非後气。故飘鼓而不动。前日非後日。故历天 <lb ed="X" n="0930a11"/><lb ed="R097" n="0764a05"/>而不周。理本如是。复何怪焉。是则三支无过。能立 <lb ed="X" n="0930a12"/><lb ed="R097" n="0764a06"/>极成矣。而或人竟谓肇公立法宗似因非。有宗无 <lb ed="X" n="0930a13"/><lb ed="R097" n="0764a07"/>因者。以其错解肇公之意故也。何者。肇公原以物 <lb ed="X" n="0930a14"/><lb ed="R097" n="0764a08"/>无去来之義明不迁。不以有物有住明不迁。而或 <lb ed="X" n="0930a15"/><lb ed="R097" n="0764a09"/>人既错解其意。遂以有物有住为不迁因。故云有 <lb ed="X" n="0930a16"/><lb ed="R097" n="0764a10"/>宗无因。以致妄谈般若。谬斥先圣。可不辩哉。然则 <lb ed="X" n="0930a17"/><lb ed="R097" n="0764a11"/>是辩也。非特辩或人也。亦将以辩为或人之所昧 <lb ed="X" n="0930a18"/><lb ed="R097" n="0764a12"/>者。盖或人一也。容可<anchor xml:id="nkr_note_add_0930a1801" n="0930a1801"/><anchor xml:id="beg0930a1801" n="0930a1801"/>已<anchor xml:id="end0930a1801"/>也。昧其言者或未可必也。 <lb ed="X" n="0930a19"/><lb ed="R097" n="0764a13"/>难可<anchor xml:id="nkr_note_add_0930a1901" n="0930a1901"/><anchor xml:id="beg0930a1901" n="0930a1901"/>已<anchor xml:id="end0930a1901"/>也。余岂好辩哉。将恐昧其言者亦堕谤法 <lb ed="X" n="0930a20"/><lb ed="R097" n="0764a14"/>之坑故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930a21"/><lb ed="R097" n="0764a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930a2101">噫。圣人有言曰。人命逝速。速于川流。是以声闻悟非 <lb ed="X" n="0930a22"/><lb ed="R097" n="0764a16"/>常以成道。缘觉觉缘離以即真。苟万动而非化。岂寻 <lb ed="X" n="0930a23"/><lb ed="R097" n="0764a17"/>化以阶道。覆寻圣言。微隐难测。若动而静。似去而留。 <lb ed="X" n="0930a24"/><lb ed="R097" n="0764a18"/>可以神会。难以事求。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0930b" n="0930b"/> <lb ed="X" n="0930b01"/><lb ed="R097" n="0764b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930b0101">此引圣人之言以明迁也。或谓前说不迁。此又何 <lb ed="X" n="0930b02"/><lb ed="R097" n="0764b02"/>云迁耶。答。前对执迁者故云不迁。乃即迁以明不 <lb ed="X" n="0930b03"/><lb ed="R097" n="0764b03"/>迁不异于迁。此对计常者。故又云迁。乃即不迁以 <lb ed="X" n="0930b04"/><lb ed="R097" n="0764b04"/>明迁不异不迁。故二乘悟灭即不灭。迁即不迁。以 <lb ed="X" n="0930b05"/><lb ed="R097" n="0764b05"/>成道即真也。苟万下。释成所证。苟。诚也。非化。谓不 <lb ed="X" n="0930b06"/><lb ed="R097" n="0764b06"/>迁也。寻。即也。盖二乘之所以成道即真者。诚万动 <lb ed="X" n="0930b07"/><lb ed="R097" n="0764b07"/>而不迁。故悟之以阶道。非即迁以阶道也。覆寻下。 <lb ed="X" n="0930b08"/><lb ed="R097" n="0764b08"/>明圣言难测。若动下。明难测所以。盖由圣人即无 <lb ed="X" n="0930b09"/><lb ed="R097" n="0764b09"/>动无灭而言动言迁。故若动而实不动。似迁而实 <lb ed="X" n="0930b10"/><lb ed="R097" n="0764b10"/>不迁。是故若以神会即悟无动无灭以契不迁。若 <lb ed="X" n="0930b11"/><lb ed="R097" n="0764b11"/>以事求则但见其迁。故云可以神会难以事求也。 <lb ed="X" n="0930b12"/><lb ed="R097" n="0764b12"/>明迁不迁竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930b13"/><lb ed="R097" n="0764b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930b1301">是以言去不必去。闲人之常想。称住不必住。释人之 <lb ed="X" n="0930b14"/><lb ed="R097" n="0764b14"/>所谓往耳。岂曰去而可遣。住而可留耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930b15"/><lb ed="R097" n="0764b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930b1501">此呈上文两节之意也。言去不必去等者。盖以说 <lb ed="X" n="0930b16"/><lb ed="R097" n="0764b16"/>迁乃即不迁以言迁。不异不迁。故不必于迁。但防 <lb ed="X" n="0930b17"/><lb ed="R097" n="0764b17"/>人之常想耳。说不迁乃即迁以称不迁。不异于迁。 <lb ed="X" n="0930b18"/><lb ed="R097" n="0764b18"/>故不必不迁。但释人之所往耳。是知说迁不迁。唯 <lb ed="X" n="0930b19"/><lb ed="R097" n="0765a01"/>在拂人之情执。本无定法可说。岂可以迁为迁。以 <lb ed="X" n="0930b20"/><lb ed="R097" n="0765a02"/>不迁为不迁者哉。故云岂曰去而可遣住而可留 <lb ed="X" n="0930b21"/><lb ed="R097" n="0765a03"/>耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930b22"/><lb ed="R097" n="0765a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930b2201">故成具云。菩萨处计常之中。而演非常之教。摩诃衍 <lb ed="X" n="0930b23"/><lb ed="R097" n="0765a05"/>论云。诸法不动。无去来处。斯皆导达群方。两言一会。 <lb ed="X" n="0930b24"/><lb ed="R097" n="0765a06"/>岂曰文殊而乖其致哉。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0930c" n="0930c"/> <lb ed="X" n="0930c01"/><lb ed="R097" n="0765a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930c0101">此引证上文两节之意也。先引经以证迁。次引论 <lb ed="X" n="0930c02"/><lb ed="R097" n="0765a08"/>以证不迁。群方者。谓随宜导达之方不一也。两言 <lb ed="X" n="0930c03"/><lb ed="R097" n="0765a09"/>一会者。谓说迁不异不迁。说不迁不异于迁。是虽 <lb ed="X" n="0930c04"/><lb ed="R097" n="0765a10"/>对機言异。而迁与不迁之致无殊。故云岂曰文殊 <lb ed="X" n="0930c05"/><lb ed="R097" n="0765a11"/>而乖其致哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930c06"/><lb ed="R097" n="0765a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930c0601">是以言常而不住。称去而不迁。不迁故虽往而常静。 <lb ed="X" n="0930c07"/><lb ed="R097" n="0765a13"/>不住故虽静而常往。虽静而常往故往而弗迁。虽往 <lb ed="X" n="0930c08"/><lb ed="R097" n="0765a14"/>而常静故静而弗留矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930c09"/><lb ed="R097" n="0765a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930c0901">此结上文两节之意也。盖前说不迁不异于迁。故 <lb ed="X" n="0930c10"/><lb ed="R097" n="0765a16"/>云言常而不住。不住即迁也。次文说迁不异不迁。 <lb ed="X" n="0930c11"/><lb ed="R097" n="0765a17"/>故云称去而不迁。不迁故虽迁而不迁。不住故虽 <lb ed="X" n="0930c12"/><lb ed="R097" n="0765a18"/>不迁而迁。虽不迁而迁。故迁而弗迁。虽迁而不迁。 <lb ed="X" n="0930c13"/><lb ed="R097" n="0765b01"/>故弗迁而迁矣。如是则迁与不迁未始暂异。亦非 <lb ed="X" n="0930c14"/><lb ed="R097" n="0765b02"/>迁非不迁。而名物不迁耳。前以诸法性空之義而 <lb ed="X" n="0930c15"/><lb ed="R097" n="0765b03"/>明物不迁者。乃真谛之不迁也。此所谓不迁而迁･ <lb ed="X" n="0930c16"/><lb ed="R097" n="0765b04"/>迁而不迁･非迁非不迁而明物不迁者。乃中道第 <lb ed="X" n="0930c17"/><lb ed="R097" n="0765b05"/>一義谛之不迁。他讵可以迁不迁而思议者哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930c18"/><lb ed="R097" n="0765b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930c1801">然则莊生之所以藏山。仲尼之所以临川。斯皆感往 <lb ed="X" n="0930c19"/><lb ed="R097" n="0765b07"/>者之难留。岂曰排今而可往。是以观圣人心者。不同 <lb ed="X" n="0930c20"/><lb ed="R097" n="0765b08"/>人之所见得也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930c21"/><lb ed="R097" n="0765b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930c2101">此答外人之难以明圣人感往不同之意也。或谓 <lb ed="X" n="0930c22"/><lb ed="R097" n="0765b10"/>上来说迁不异不迁。则莊生藏山･仲尼临川岂非 <lb ed="X" n="0930c23"/><lb ed="R097" n="0765b11"/>迁乎。答。莊生之所以藏山。仲尼之所以临川。斯皆 <lb ed="X" n="0930c24"/><lb ed="R097" n="0765b12"/>为不觉迁者而感其<anchor xml:id="nkr_note_add_0930c2401" n="0930c2401"/><anchor xml:id="beg0930c2401" n="0930c2401"/>已<anchor xml:id="end0930c2401"/>往难留。岂同世人排今往 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0931a" n="0931a"/> <lb ed="X" n="0931a01"/><lb ed="R097" n="0765b13"/>昔之见。是以云观圣人心者不同人之所见得也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931a02"/><lb ed="R097" n="0765b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931a0201">何者。人则谓少<anchor xml:id="nkr_note_add_0931a0201" n="0931a0201"/><anchor xml:id="beg0931a0201" n="0931a0201"/>壮<anchor xml:id="end0931a0201"/>同体。百龄一质。徒知年往。不觉形 <lb ed="X" n="0931a03"/><lb ed="R097" n="0765b15"/>随。是以梵志出家白首而归。邻人见之曰。昔人尙存 <lb ed="X" n="0931a04"/><lb ed="R097" n="0765b16"/>乎。梵志曰。吾犹昔人。非昔人也。邻人皆愕然。非其言 <lb ed="X" n="0931a05"/><lb ed="R097" n="0765b17"/>也。所谓有力者负之而趋。昧者不觉。其斯之谓欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931a06"/><lb ed="R097" n="0765b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0931a0601">此征释感往之意也。何以圣人感往难留耶。人则 <lb ed="X" n="0931a07"/><lb ed="R097" n="0766a01"/>下。引事以释感往之。意盖时人唯知百龄一质而 <lb ed="X" n="0931a08"/><lb ed="R097" n="0766a02"/>不觉念念迁讹。故梵志白首而归。邻人见之曰。昔 <lb ed="X" n="0931a09"/><lb ed="R097" n="0766a03"/>人尙存。梵志见其不悟。即以言警之云。吾犹昔人。 <lb ed="X" n="0931a10"/><lb ed="R097" n="0766a04"/>非昔人者。岂非莊生･仲尼之意乎。然邻人犹不悟 <lb ed="X" n="0931a11"/><lb ed="R097" n="0766a05"/>形迁。故皆愕然而非其言。莊生所谓夜半有力者 <lb ed="X" n="0931a12"/><lb ed="R097" n="0766a06"/>负之而趋昧者不觉。与邻人不悟形迁。无以异也。 <lb ed="X" n="0931a13"/><lb ed="R097" n="0766a07"/>故云其斯之谓欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931a14"/><lb ed="R097" n="0766a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931a1401">是以<persName>如来</persName>因群情之所滞。则方言以辩惑。乘莫二之 <lb ed="X" n="0931a15"/><lb ed="R097" n="0766a09"/>真心。吐不一之殊教。乖而不可异者。其唯圣言乎。故 <lb ed="X" n="0931a16"/><lb ed="R097" n="0766a10"/>谈真有不迁之称。导俗有流动之说。虽复千途异唱。 <lb ed="X" n="0931a17"/><lb ed="R097" n="0766a11"/>会归同致矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931a18"/><lb ed="R097" n="0766a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0931a1801">此结显<persName>如来</persName>为機说教不同。不乖一致。以成上言 <lb ed="X" n="0931a19"/><lb ed="R097" n="0766a13"/>殊致一也。方言谓对機之言乃治病之方。故云方 <lb ed="X" n="0931a20"/><lb ed="R097" n="0766a14"/>言。盖以群情所滞不一。故<persName>如来</persName>乘一真心。任病处 <lb ed="X" n="0931a21"/><lb ed="R097" n="0766a15"/>方。随機说法。虽复千差。其理不异。故云乖而不可 <lb ed="X" n="0931a22"/><lb ed="R097" n="0766a16"/>异者其唯圣言乎。故谈真下。结成言殊致一也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931a23"/><lb ed="R097" n="0766a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931a2301">而征文者闻不迁。则谓昔物不至今。聆流动者。而谓 <lb ed="X" n="0931a24"/><lb ed="R097" n="0766a18"/>今物可至昔。既曰古今。而欲迁之者何也。是以言往 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0931b" n="0931b"/> <lb ed="X" n="0931b01"/><lb ed="R097" n="0766b01"/>不必往。古今常存。以其不动。称去不必去。谓不从今 <lb ed="X" n="0931b02"/><lb ed="R097" n="0766b02"/>至古。以其不来。不来故。不驰骋于古今。不动故。各性 <lb ed="X" n="0931b03"/><lb ed="R097" n="0766b03"/>住于一世。然则群籍殊文。百家异说。苟得其会。岂殊 <lb ed="X" n="0931b04"/><lb ed="R097" n="0766b04"/>文之能惑哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931b05"/><lb ed="R097" n="0766b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0931b0501">此对征文滞句之士以明会理者不为文言所惑 <lb ed="X" n="0931b06"/><lb ed="R097" n="0766b06"/>也。夫凡所说法因群情耳。岂有定法可说哉。又岂 <lb ed="X" n="0931b07"/><lb ed="R097" n="0766b07"/>容以如言取著者乎。而征文者不悟此意。即如言 <lb ed="X" n="0931b08"/><lb ed="R097" n="0766b08"/>取著。故闻不迁则谓昔物不至今。聆流动者又谓 <lb ed="X" n="0931b09"/><lb ed="R097" n="0766b09"/>今物可至昔。是以复就执迁者即迁而明不迁。以 <lb ed="X" n="0931b10"/><lb ed="R097" n="0766b10"/>拂如言取著之见也。既曰下。因聆流动者谓今物 <lb ed="X" n="0931b11"/><lb ed="R097" n="0766b11"/>可至昔。故先以不迁按定。是以下。正明迁而不迁 <lb ed="X" n="0931b12"/><lb ed="R097" n="0766b12"/>之義。拂其以迁为迁之见。所谓言往不必往等者。 <lb ed="X" n="0931b13"/><lb ed="R097" n="0766b13"/>盖以圣人对计常者。虽说古今代谢物像变迁。然 <lb ed="X" n="0931b14"/><lb ed="R097" n="0766b14"/>不妨古今万物俱缘生无性。迁即不迁以说迁而 <lb ed="X" n="0931b15"/><lb ed="R097" n="0766b15"/>物不迁。故云言往不必往。称去不必去也。以言往 <lb ed="X" n="0931b16"/><lb ed="R097" n="0766b16"/>而古今不往故。则古自住古。今自住今。故云古今 <lb ed="X" n="0931b17"/><lb ed="R097" n="0766b17"/>常存。盖以其古今各住而不动故。以称去而今不 <lb ed="X" n="0931b18"/><lb ed="R097" n="0766b18"/>去故。则今不去古。故不从今至古。盖以其古而不 <lb ed="X" n="0931b19"/><lb ed="R097" n="0767a01"/>来今故。然今古既不相往来。则不驰骋于古今。而 <lb ed="X" n="0931b20"/><lb ed="R097" n="0767a02"/>古今既常存不动。则各性住于一世矣。然此既以 <lb ed="X" n="0931b21"/><lb ed="R097" n="0767a03"/>古今缘生无性迁即不迁而言住。则知性住是以 <lb ed="X" n="0931b22"/><lb ed="R097" n="0767a04"/>无性为性。无住为住。故永明谓。肇公所言性住。是 <lb ed="X" n="0931b23"/><lb ed="R097" n="0767a05"/>无性为性也。若尔。则古今之性尙不可得。岂复有 <lb ed="X" n="0931b24"/><lb ed="R097" n="0767a06"/>住乎。况淸凉亦以物各性住为真谛相。岂以有物 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0931c" n="0931c"/> <lb ed="X" n="0931c01"/><lb ed="R097" n="0767a07"/>有住而为真谛之相者哉。而或人既不达无性无 <lb ed="X" n="0931c02"/><lb ed="R097" n="0767a08"/>住真谛之義。反以有性有住而驳之。得非妄谈般 <lb ed="X" n="0931c03"/><lb ed="R097" n="0767a09"/>若乎。又今古既不相往来。则知言往不往。称去不 <lb ed="X" n="0931c04"/><lb ed="R097" n="0767a10"/>去。而聆流动者岂可以往为往。以去为去。而谓今 <lb ed="X" n="0931c05"/><lb ed="R097" n="0767a11"/>物可至昔耶。则迁今至昔之见破矣。然则下。明会 <lb ed="X" n="0931c06"/><lb ed="R097" n="0767a12"/>理者不为文言所惑。群籍殊文。指众经言。百家异 <lb ed="X" n="0931c07"/><lb ed="R097" n="0767a13"/>说。就众论言。盖明会理者知说迁不迁。及殊文异 <lb ed="X" n="0931c08"/><lb ed="R097" n="0767a14"/>说但为拂人之情执耳。元无定法。亦无殊致。故不 <lb ed="X" n="0931c09"/><lb ed="R097" n="0767a15"/>为文言所惑而如语取著也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931c10"/><lb ed="R097" n="0767a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931c1001">是以人之所谓住。我则言其去。人之所谓去。我则言 <lb ed="X" n="0931c11"/><lb ed="R097" n="0767a17"/>其住。然则去住虽殊。其致一也。故经云。正言似反。谁 <lb ed="X" n="0931c12"/><lb ed="R097" n="0767a18"/>当信者。斯言有由矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931c13"/><lb ed="R097" n="0767b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0931c1301">此结显言殊致一之義。以明不可如语取著也。盖 <lb ed="X" n="0931c14"/><lb ed="R097" n="0767b02"/>以人所谓住。我言其去。然虽言去。不乖于住。由其 <lb ed="X" n="0931c15"/><lb ed="R097" n="0767b03"/>以无动无灭而云去。故不乖住也。又人所谓去。我 <lb ed="X" n="0931c16"/><lb ed="R097" n="0767b04"/>言其住。然虽言住。不乖于去。由其以去来即无去 <lb ed="X" n="0931c17"/><lb ed="R097" n="0767b05"/>来而云住。故不乖去也。是则去住言殊。其致不异。 <lb ed="X" n="0931c18"/><lb ed="R097" n="0767b06"/>岂可如言取著者乎。故经云下。引证言殊致一也。 <lb ed="X" n="0931c19"/><lb ed="R097" n="0767b07"/>言正言似反者。谓言去实不乖住。说住实不异去。 <lb ed="X" n="0931c20"/><lb ed="R097" n="0767b08"/>故云似反。言谁当信者。以其言殊致一之義殆非 <lb ed="X" n="0931c21"/><lb ed="R097" n="0767b09"/>言思可及。故人所难信。非唯难信亦且难测。故前 <lb ed="X" n="0931c22"/><lb ed="R097" n="0767b10"/>云可以神会难以事求。则经之言信必有由矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931c23"/><lb ed="R097" n="0767b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931c2301">何者。人则求古于今。谓其不住。吾则求今于古。知其 <lb ed="X" n="0931c24"/><lb ed="R097" n="0767b12"/>不去。今若至古。古应有今。古若至今。今应有古。今而 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0932a" n="0932a"/> <lb ed="X" n="0932a01"/><lb ed="R097" n="0767b13"/>无古。以知不来。古而无今。以知不去。<anchor xml:id="nkr_note_add_0932a0101" n="0932a0101"/><anchor xml:id="beg0932a0101" n="0932a0101"/>若<anchor xml:id="end0932a0101"/>古不至今。今 <lb ed="X" n="0932a02"/><lb ed="R097" n="0767b14"/>亦不至古。事各性住于一世。有何物而可去来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932a03"/><lb ed="R097" n="0767b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932a0301">征释言反之意。复详辩不迁也。何以人所谓去我 <lb ed="X" n="0932a04"/><lb ed="R097" n="0767b16"/>言住耶。人则下。释也。盖常人谓古能迁至于今。故 <lb ed="X" n="0932a05"/><lb ed="R097" n="0767b17"/>求古于今谓古不住。此则人之所谓迁也。吾则下。 <lb ed="X" n="0932a06"/><lb ed="R097" n="0767b18"/>明我之所谓不迁耳。言求今于古知其不去者。谓 <lb ed="X" n="0932a07"/><lb ed="R097" n="0768a01"/>以今时缘生无性不去于古。则于古求今而古中 <lb ed="X" n="0932a08"/><lb ed="R097" n="0768a02"/>无今。故知今不去古矣。今若至古下。反推古今不 <lb ed="X" n="0932a09"/><lb ed="R097" n="0768a03"/>相至義。今而无古下。顺明古今不相至義。若古不 <lb ed="X" n="0932a10"/><lb ed="R097" n="0768a04"/>至今下。牒结不迁以破其迁。则迁古至今之见破 <lb ed="X" n="0932a11"/><lb ed="R097" n="0768a05"/>矣。然前後诸文皆对迁以廣明不迁者。欲人即迁 <lb ed="X" n="0932a12"/><lb ed="R097" n="0768a06"/>而契不迁。故论题名为物不迁者。良有以也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932a13"/><lb ed="R097" n="0768a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0932a1301">然则四象风驰。璇玑电捲。得意毫微。虽速而不转。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932a14"/><lb ed="R097" n="0768a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932a1401">此引迁而不迁之事以成上古今迁而不迁也。四 <lb ed="X" n="0932a15"/><lb ed="R097" n="0768a09"/>象即四时。凡四时备。更一周年。璇玑即北斗七星。 <lb ed="X" n="0932a16"/><lb ed="R097" n="0768a10"/>凡一日一夜一周天。盖取其迁也。言得意毫微等 <lb ed="X" n="0932a17"/><lb ed="R097" n="0768a11"/>者。谓苟得缘生无性。无有去来之意毫微。则四时 <lb ed="X" n="0932a18"/><lb ed="R097" n="0768a12"/>虽如风之驰。璇玑如电之卷。亦不可得而流转矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932a19"/><lb ed="R097" n="0768a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0932a1901">是以<persName>如来</persName>功流万世而常存。道通百劫而弥固。成山 <lb ed="X" n="0932a20"/><lb ed="R097" n="0768a14"/>假就于始篑。修途托至于初步。果以功业不可朽故 <lb ed="X" n="0932a21"/><lb ed="R097" n="0768a15"/>也。功业不可朽。故虽在昔而不化。不化故不迁。不迁 <lb ed="X" n="0932a22"/><lb ed="R097" n="0768a16"/>故则湛然明矣。故经云。三灾弥纶而行业湛然。信其 <lb ed="X" n="0932a23"/><lb ed="R097" n="0768a17"/>言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932a24"/><lb ed="R097" n="0768a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932a2401">此呈上古今不迁以明<persName>如来</persName>道业亦不迁也。道即 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0932b" n="0932b"/> <lb ed="X" n="0932b01"/><lb ed="R097" n="0768b01"/>所证之理。业即所修之因。以其因真而果不谬。故 <lb ed="X" n="0932b02"/><lb ed="R097" n="0768b02"/>流万世而常存。通百劫而弥固也。成山下。引喩以 <lb ed="X" n="0932b03"/><lb ed="R097" n="0768b03"/>明功业不灭。果以下。以法结明。盖成山假始篑而 <lb ed="X" n="0932b04"/><lb ed="R097" n="0768b04"/>就。长途托初步而至。然始篑初步竟不可谓之灭 <lb ed="X" n="0932b05"/><lb ed="R097" n="0768b05"/>不灭也。何者。谓始篑若灭。山假何成。始篑不灭。始 <lb ed="X" n="0932b06"/><lb ed="R097" n="0768b06"/>土尙存。山相寧显。始篑既尔。初步亦然。由是而知 <lb ed="X" n="0932b07"/><lb ed="R097" n="0768b07"/>其所谓昔因不化不迁者。乃化而不化。迁而不迁。 <lb ed="X" n="0932b08"/><lb ed="R097" n="0768b08"/>故云不化不迁。非谓昔因住昔不化为不迁也。而 <lb ed="X" n="0932b09"/><lb ed="R097" n="0768b09"/>或人由不达化而不化迁而不迁之義。妄以昔因 <lb ed="X" n="0932b10"/><lb ed="R097" n="0768b10"/>住昔不化而驳肇公者。得不谬斥先圣哉。故经云 <lb ed="X" n="0932b11"/><lb ed="R097" n="0768b11"/>下。引证功业不灭。然前则约物约时以论不迁。此 <lb ed="X" n="0932b12"/><lb ed="R097" n="0768b12"/>明<persName>如来</persName>功业不迁。则知世出世法皆不迁也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932b13"/><lb ed="R097" n="0768b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0932b1301">何者。果不俱因。因因而果。因因而果。因不昔灭。果不 <lb ed="X" n="0932b14"/><lb ed="R097" n="0768b14"/>俱因。因不来今。不灭不来。则不迁之致明矣。复何惑 <lb ed="X" n="0932b15"/><lb ed="R097" n="0768b15"/>于去留。踟蹰于动静之间哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932b16"/><lb ed="R097" n="0768b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932b1601">此征释昔因不化不灭以结不迁之致也。何以昔 <lb ed="X" n="0932b17"/><lb ed="R097" n="0768b17"/>因不化不灭耶。果不下。释也。盖以因果从缘无性。 <lb ed="X" n="0932b18"/><lb ed="R097" n="0768b18"/>各各寂灭而不相至。则果不至因。因不来果。故不 <lb ed="X" n="0932b19"/><lb ed="R097" n="0769a01"/>俱也。然虽不俱而不妨因因而果。因因而果因不 <lb ed="X" n="0932b20"/><lb ed="R097" n="0769a02"/>昔灭者。灭而不灭也。果不俱因因不来今者。不灭 <lb ed="X" n="0932b21"/><lb ed="R097" n="0769a03"/>而灭也。既不灭而灭。灭而不灭。则不可谓之灭。亦 <lb ed="X" n="0932b22"/><lb ed="R097" n="0769a04"/>不可谓之不灭。是则非灭非不灭。非迁非不迁。而 <lb ed="X" n="0932b23"/><lb ed="R097" n="0769a05"/>名曰不迁。则不迁之致明矣。岂复迷惑踟蹰于迁 <lb ed="X" n="0932b24"/><lb ed="R097" n="0769a06"/>不迁之间哉。然此一节。宗镜引中论八不之義以 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0932c" n="0932c"/> <lb ed="X" n="0932c01"/><lb ed="R097" n="0769a07"/>会释之。如欲委悉。请览彼文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932c02"/><lb ed="R097" n="0769a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0932c0201">然则乾坤倒覆无谓不静。洪流滔天无谓其动。苟能 <lb ed="X" n="0932c03"/><lb ed="R097" n="0769a09"/>契神于即物。斯不远而可知矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932c04"/><lb ed="R097" n="0769a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932c0401">此结擧动而不动之事。而许智与理冥。境与神会 <lb ed="X" n="0932c05"/><lb ed="R097" n="0769a11"/>者。默而识之则非言思分别可能知也。故宗镜释 <lb ed="X" n="0932c06"/><lb ed="R097" n="0769a12"/>云。若能触境明宗。契神即物。假使天翻地覆。海沸 <lb ed="X" n="0932c07"/><lb ed="R097" n="0769a13"/>山崩。尙不见动静之眹兆。况其馀之幻化影响乎。 <lb ed="X" n="0932c08"/><lb ed="R097" n="0769a14"/>故云苟能契神于即物斯不远而可知。凡究心者 <lb ed="X" n="0932c09"/><lb ed="R097" n="0769a15"/>宜深鉴诸。毋得自昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0932c0901" n="0932c0901"/><anchor xml:id="beg0932c0901" n="0932c0901"/>己<anchor xml:id="end0932c0901"/>灵。妄谈般若而谬斥先圣。 <lb ed="X" n="0932c10"/><lb ed="R097" n="0769a16"/>以招谤法之罪。非唯自害亦害他人。愼之哉。愼之 <lb ed="X" n="0932c11"/><lb ed="R097" n="0769a17"/>哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0932c12"/> <lb ed="X" n="0932c13"/><lb ed="R097" n="0769a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>物不迁论辩解<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0932c14"/> <lb ed="X" n="0932c15"/> <lb ed="X" n="0932c16"/> <lb ed="X" n="0932c17"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 880-C</cb:mulu><head>No. 880-C</head> <lb ed="X" n="0932c18"/> <lb ed="X" n="0932c19"/><lb ed="R097" n="0769b01"/><p xml:id="pX54p0932c1901">余抱病巖阿。偃卧北窗下。幻居界师从双径来。持 <lb ed="X" n="0932c20"/><lb ed="R097" n="0769b02"/>所解物不迁论示余。征言以<g ref="#CB02494">跋</g>。乃拥纳起。命童子 <lb ed="X" n="0932c21"/><lb ed="R097" n="0769b03"/>读而听焉。其大要主之以诸法寂灭。而复量以三 <lb ed="X" n="0932c22"/><lb ed="R097" n="0769b04"/>支。融以中道第一義谛。盖不执论主之辞而自出 <lb ed="X" n="0932c23"/><lb ed="R097" n="0769b05"/>其言外之意。意切至而辞彰明矣。顾余素寡昧。今 <lb ed="X" n="0932c24"/><lb ed="R097" n="0769b06"/>病且老。笔研生尘。尙不能处分目前。其何能一息 <pb ed="X" xml:id="X54.0880.0933a" n="0933a"/> <lb ed="X" n="0933a01"/><lb ed="R097" n="0769b07"/>古今。神会乎迁流不动玄旨。力辞之。弗获也。漫为 <lb ed="X" n="0933a02"/><lb ed="R097" n="0769b08"/>寐语。末简。</p> <lb ed="X" n="0933a03"/><lb ed="R097" n="0769b09"/><p xml:id="pX54p0933a0301">万历丁酉普门示现日古杭<name role="" type="person">雲栖寺</name>沙门<anchor xml:id="nkr_note_add_0933a0301" n="0933a0301"/><anchor xml:id="beg0933a0301" n="0933a0301"/>袾<anchor xml:id="end0933a0301"/>宏谨跋</p></cb:div> <lb ed="X" n="0933a04"/> <lb ed="X" n="0933a05"/> <lb ed="X" n="0933a06"/> <lb ed="X" n="0933a07"/> <lb ed="X" n="0933a08"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 880-D</cb:mulu><head>No. 880-D</head> <lb ed="X" n="0933a09"/> <lb ed="X" n="0933a10"/><lb ed="R097" n="0769b12"/><p xml:id="pX54p0933a1001">予闻入无生者方知刹那。故五十计挍经有菩萨 <lb ed="X" n="0933a11"/><lb ed="R097" n="0769b13"/>白<persName>佛</persName>曰。我罪灭。如何不见罪灭之相。<persName>佛</persName>曰。汝曹心 <lb ed="X" n="0933a12"/><lb ed="R097" n="0769b14"/>能转生否。对曰。我心若不转生。则不能与<persName>如来</persName>共 <lb ed="X" n="0933a13"/><lb ed="R097" n="0769b15"/>语。<persName>佛</persName>曰。汝曹心转生时。见心初生之相否。对曰。不 <lb ed="X" n="0933a14"/><lb ed="R097" n="0769b16"/>知。<persName>佛</persName>曰。汝曹既不知心生初相。岂罪灭相汝曹独 <lb ed="X" n="0933a15"/><lb ed="R097" n="0769b17"/>知之乎。即此以观心转不转。生相灭相皆不越一 <lb ed="X" n="0933a16"/><lb ed="R097" n="0769b18"/>刹那耳。而物非物迁不迁又岂能越之哉。予以是 <lb ed="X" n="0933a17"/><lb ed="R097" n="0770a01"/>知驳不迁辩不迁者。刹那未知。无生尙遥。而驳驳 <lb ed="X" n="0933a18"/><lb ed="R097" n="0770a02"/>辩辩。得非掉棒打月乎哉。则予也亦不免多口之 <lb ed="X" n="0933a19"/><lb ed="R097" n="0770a03"/>咎。</p><p xml:id="pX54p0933a1902" cb:place="inline">明释达观跋</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0926b1701" to="#end0926b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0927c0101" to="#end0927c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0927c1701" to="#end0927c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a0401" to="#end0928a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a0501" to="#end0928a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a0801" to="#end0928a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a0802" to="#end0928a0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a0803" to="#end0928a0803"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a0804" to="#end0928a0804"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a0901" to="#end0928a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a1001" to="#end0928a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a1101" to="#end0928a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928a1301" to="#end0928a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928c0901" to="#end0928c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0930a1801" to="#end0930a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0930a1901" to="#end0930a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0930c2401" to="#end0930c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0931a0201" to="#end0931a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">壮</lem><rdg wit="#wit.orig">莊</rdg></app> <app from="#beg0932a0101" to="#end0932a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">若</lem><rdg wit="#wit.orig">苦</rdg></app> <app from="#beg0932c0901" to="#end0932c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0933a0301" to="#end0933a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0926b1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0926b1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0927c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0927c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0927c1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0927c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a0802" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0802">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a0803" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0803">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a0804" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0804">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0930a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0930a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0930a1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0930a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0930c2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0930c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0931a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0931a0201">壮【CB】，莊【卍续】</note> <note n="0932a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0932a0101">若【CB】，苦【卍续】</note> <note n="0932c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0932c0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0933a0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0933a0301">袾【CB】，祩【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>